Phổ Hiền Bồ Tát là vị Bồ Tát tượng trưng cho đại hạnh, tức sức mạnh của hành động và sự thực hành miên mật trên con đường tu tập. Ngài thường được tôn thờ cùng Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát bên cạnh Đức Phật Thích Ca, hình ảnh quen thuộc là cưỡi voi trắng sáu ngà, biểu trưng cho năng lực vững chãi đưa hành giả đi đến giác ngộ. Tên Phổ Hiền nghĩa là đức hạnh tốt lành trải khắp muôn nơi.
Ý Nghĩa Tên Gọi Phổ Hiền
Chữ “Phổ” nghĩa là khắp cùng, rộng lớn, không thiếu nơi nào. Chữ “Hiền” nghĩa là đức hạnh hiền thiện, tốt lành. Ghép lại, Phổ Hiền chỉ vị Bồ Tát đem đức hạnh và hạnh nguyện trải rộng đến tất cả chúng sanh trong khắp pháp giới.
Nếu Văn Thù Sư Lợi đại diện cho trí tuệ, thì Phổ Hiền đại diện cho hành. Hai vị thường được đặt hai bên Đức Phật để nhắc rằng trí tuệ và hành động phải đi đôi với nhau. Có trí tuệ mà không thực hành thì giáo pháp chỉ là lý thuyết; có hành động mà thiếu trí tuệ thì dễ lạc đường. Đây là lý do quý vị thấy hai Ngài luôn xuất hiện song hành.
Voi Trắng Sáu Ngà
Phổ Hiền Bồ Tát thường được tạc tượng ngồi trên lưng voi trắng sáu ngà. Voi là loài thú có sức mạnh bền bỉ, đi chậm mà chắc, tượng trưng cho công hạnh tu tập kiên trì không lùi bước. Sáu ngà thường được hiểu là tượng trưng cho sáu pháp Ba La Mật, tức bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ, là sáu phương tiện đưa Bồ Tát vượt qua bờ sanh tử.
Mười Hạnh Nguyện Phổ Hiền
Điều khiến Phổ Hiền Bồ Tát được tôn kính đặc biệt là mười hạnh nguyện rộng lớn của Ngài, được trình bày trong phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện thuộc kinh Hoa Nghiêm. Mười hạnh nguyện này là kim chỉ nam cho người tu hành phát tâm rộng lớn:
- Lễ kính chư Phật.
- Xưng tán Như Lai, tức ca ngợi công đức của các Đức Phật.
- Rộng tu cúng dường.
- Sám hối nghiệp chướng.
- Tùy hỷ công đức, tức vui mừng trước điều thiện của người khác.
- Thỉnh chuyển pháp luân, tức cầu thỉnh các bậc giác ngộ giảng pháp.
- Thỉnh Phật trụ thế.
- Thường tùy học Phật.
- Hằng thuận chúng sanh.
- Phổ giai hồi hướng, tức đem mọi công đức hồi hướng cho tất cả.
Mười hạnh nguyện này không phải là điều xa vời. Mỗi việc đều có thể thực hành ngay trong đời sống, từ một lễ lạy, một lời tán thán, cho đến việc sám hối lỗi lầm và hồi hướng phước lành cho muôn loài.
Hạnh Nguyện Vô Cùng Tận
Điểm đặc sắc của hạnh nguyện Phổ Hiền là sự vô cùng tận. Kinh dạy rằng hư không có thể cùng tận, chúng sanh có thể cùng tận, nhưng hạnh nguyện của Bồ Tát thì không bao giờ chấm dứt. Tinh thần này dạy người tu không tính toán nhỏ hẹp, không bỏ cuộc giữa chừng, mà phát nguyện tu hành cho đến khi tất cả chúng sanh đều an vui.
Phổ Hiền Trong Kinh Pháp Hoa
Phổ Hiền Bồ Tát cũng xuất hiện trong Kinh Pháp Hoa, ở phẩm Phổ Hiền Bồ Tát Khuyến Phát cuối kinh. Ngài phát nguyện dùng thần lực hộ trì những người thọ trì, đọc tụng và thực hành kinh, giúp họ không bị chướng ngại làm thối tâm. Vì vậy, nhiều hành giả xem Ngài là vị Bồ Tát che chở cho người tinh tấn tu học.
Học Theo Hạnh Phổ Hiền
Học theo Phổ Hiền Bồ Tát không nhất thiết phải làm điều to tát. Quý vị có thể bắt đầu bằng cách giữ tâm cung kính, biết vui với điều thiện của người, sửa lỗi mỗi ngày và hồi hướng phước báu. Khi tâm hạnh nguyện được nuôi dưỡng đều đặn, đó chính là con đường thực hành sống động dẫn đến giác ngộ.
Câu Hỏi Thường Gặp
Phổ Hiền Bồ Tát và Văn Thù Bồ Tát khác nhau thế nào?
Phổ Hiền tượng trưng cho đại hạnh, tức hành động và thực hành; Văn Thù tượng trưng cho đại trí, tức trí tuệ. Hai Ngài bổ túc cho nhau, nhắc rằng tu tập cần cả hiểu biết lẫn việc làm.
Vì sao Phổ Hiền Bồ Tát cưỡi voi trắng sáu ngà?
Voi trắng tượng trưng cho sức mạnh bền bỉ và công hạnh kiên trì, sáu ngà thường được hiểu là sáu pháp Ba La Mật đưa hành giả vượt qua biển khổ.
Mười hạnh nguyện Phổ Hiền nằm trong kinh nào?
Mười hạnh nguyện được trình bày trong phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện thuộc kinh Hoa Nghiêm, và Ngài cũng xuất hiện trong Kinh Pháp Hoa.
Người tại gia có thể tu theo hạnh Phổ Hiền không?
Hoàn toàn được. Mỗi hạnh nguyện như lễ kính, tùy hỷ, sám hối hay hồi hướng đều có thể thực hành ngay trong đời sống hằng ngày.
