Lục đạo là sáu cảnh giới mà chúng sinh tái sinh đi lại trong vòng luân hồi, gồm: cõi trời, cõi người, a tu la, súc sinh, ngạ quỷ và địa ngục. Tùy theo nghiệp lành dữ đã tạo, sau khi mạng chung quý vị sẽ thọ sinh vào một trong sáu nẻo này, chưa thoát khỏi sinh tử.
Lục đạo gồm những cõi nào
Sáu nẻo thường được chia làm hai nhóm: ba đường lành (thiện đạo) và ba đường dữ (ác đạo). Sự phân chia này không phải để phán xét, mà để quý vị thấy rõ tâm và nghiệp dẫn dắt mình đi về đâu.
Ba đường lành
Cõi trời (thiên): Là cảnh giới của chư thiên, hưởng phước báu lớn, thân tâm an vui lâu dài. Tuy nhiên đây không phải nơi giải thoát rốt ráo. Khi phước hết, chư thiên vẫn phải đọa xuống các cõi thấp, nên cõi trời vẫn nằm trong sinh tử.
Cõi người (nhân): Cảnh giới có đủ vui buồn, sướng khổ xen lẫn. Chính sự pha trộn này khiến cõi người được xem là nơi thuận lợi nhất để tu hành, vì có đủ khổ để biết chán lìa, lại đủ tỉnh táo để tu tập và hướng đến giác ngộ.
A tu la (tu la): Loài có phước báu gần với chư thiên nhưng tâm còn nặng sân hận, ganh ghét và hiếu thắng. Vì thường tranh đấu nên a tu la tuy hưởng phước mà tâm chẳng an, là bài học rõ ràng về việc phước đức không đi cùng đức hạnh thì khó bền.
Ba đường dữ
Súc sinh: Loài cầm thú, côn trùng, sống trong si mê, bản năng, bị ăn nuốt và sai sử. Đường này do nghiệp si ám và tâm mê muội dẫn tới.
Ngạ quỷ: Loài quỷ đói, thường được mô tả bụng to mà cổ họng nhỏ, chịu cảnh đói khát triền miên. Đây là quả của tâm tham lam, bỏn xẻn, keo kiệt khi còn sống.
Địa ngục: Cảnh giới khổ đau cùng cực, là quả báo của những nghiệp ác nặng nề như sát sinh, tà kiến, làm tổn hại nhiều chúng sinh.
Vì sao chúng sinh trôi lăn trong lục đạo
Gốc rễ của việc trôi lăn trong sáu nẻo là vô minh, tức không thấy được sự thật về vô thường và vô ngã. Từ vô minh sinh ra tham, sân, si; ba độc này thúc đẩy chúng sinh tạo nghiệp.
Nghiệp và nhân quả dẫn đường
Mỗi hành động qua thân, khẩu, ý đều gieo một hạt giống. Theo lý nhân quả, nghiệp lành đưa lên ba đường thiện, nghiệp dữ kéo xuống ba đường ác. Không có ai phán xử hay trừng phạt; chính nghiệp lực của mỗi người tự dẫn mình đến cảnh giới tương ứng.
Vòng nối tiếp không dứt
Tiến trình này được Đức Phật trình bày trọn vẹn qua Thập Nhị Nhân Duyên, cho thấy vô minh nối tiếp hành, thức, cho đến sinh, lão, tử rồi lại tái sinh. Chừng nào còn vô minh và ái dục, bánh xe lục đạo còn quay mãi.
Làm sao thoát khỏi lục đạo
Mục đích của đạo Phật không phải sinh lên cõi trời để hưởng phước, mà là chấm dứt hẳn vòng luân hồi sáu nẻo, đạt đến giải thoát.
Con đường tu tập
Đức Phật chỉ dạy Tứ Diệu Đế làm nền tảng: thấy rõ khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ và con đường đưa đến chấm dứt khổ. Con đường ấy chính là Bát Chánh Đạo, tu tập giới, định, tuệ để đoạn trừ vô minh và ái dục.
Nương tựa Tam Bảo
Bên cạnh tự lực, nhiều quý vị nương theo pháp môn niệm Phật cầu sinh về Cực Lạc, nơi không còn rơi vào ba đường ác và đủ duyên tu đến giác ngộ. Việc sám hối qua kinh sám hối cũng giúp chuyển hóa nghiệp, làm nhẹ những hạt giống xấu đã gieo.
Hiểu rõ lục đạo không phải để sợ hãi, mà để quý vị tỉnh thức về giá trị của thân người hiện tại và tinh tấn tu hành ngay trong đời sống này.
