Nhiều người bước vào cửa đạo đều có chung một câu hỏi: vì sao Phật tử lại ăn chay, và ăn chay thế nào cho đúng? Có người nghĩ ăn chay chỉ là kiêng thịt cá, có người lại ngại rằng ăn chay sẽ thiếu chất. Thật ra, ăn chay trong nhà Phật mang một ý nghĩa sâu xa hơn việc kiêng khem món ăn, và cũng không hề khó như nhiều người vẫn tưởng.
Ăn chay là gì? Ăn chay là dùng thuần thực phẩm thực vật, không ăn thịt cá hay thức ăn có nguồn gốc giết hại sinh mạng, nhằm nuôi dưỡng tâm từ bi và tránh nghiệp sát sinh. Trong nhà Phật, ăn chay còn gọi là ăn lạt hay trai tịnh.
Bài viết này xin trình bày trọn vẹn về ăn chay theo giáo lý chính thống và cách thực hành, để quý vị có cái nhìn đầy đủ và an tâm khi phát tâm ăn chay.
Ăn chay là gì? Phân biệt “chay” và “trai”, ăn chay và ăn lạt
Trước hết cần hiểu đúng mấy chữ thường gặp. “Chay” là tiếng Nôm, còn “trai” (齋) là âm Hán-Việt của cùng một khái niệm. Ở miền Nam, người ta còn quen gọi ăn chay là “ăn lạt”, tức là ăn những món thanh đạm, không có thịt cá.
Ăn chay (trai tịnh) – giữ thân tâm thanh tịnh, không chỉ là kiêng thịt cá
Điều thú vị là chữ “trai” trong gốc nghĩa không chỉ nói tới món ăn, mà mang nghĩa giữ thân tâm thanh tịnh. Vì vậy, ăn chay theo tinh thần nhà Phật không dừng lại ở việc bỏ món mặn, mà còn là dịp để giữ gìn lời nói, ý nghĩ và hành vi cho trong sạch. Một bữa cơm chay mà tâm vẫn đầy bực dọc, tham lam thì chưa trọn vẹn ý nghĩa của chữ “trai”.
Cũng nên lưu ý: chữ “trai” trong các cụm như “trai giới”, “quá ngọ”, “Bát quan trai” còn hàm nghĩa không ăn phi thời – tức không ăn sau chính ngọ (12 giờ trưa, khi mặt trời đứng bóng). Cần phân biệt: “giờ ngọ” trong cách tính canh giờ là khoảng 11 đến 13 giờ, còn “quá ngọ” (phi thời) theo luật trì trai là mốc sau 12 giờ trưa. Cho nên không nên đánh đồng “ngày trai” chỉ đơn thuần là “ngày ăn chay”; tùy ngữ cảnh mà chữ này có nghĩa rộng hơn.
Các kiểu ăn chay (thuần chay/vegan, lacto, ovo, ăn chay theo Phật giáo)
Ngày nay có nhiều cách ăn chay khác nhau, quý vị nên nắm rõ để chọn cho phù hợp:
- Thuần chay (vegan): chỉ dùng thực phẩm thực vật, kiêng tất cả sản phẩm từ động vật, gồm cả trứng, sữa và mật ong.
- Lacto (chay có sữa): dùng thực vật và sữa cùng chế phẩm từ sữa, nhưng kiêng trứng.
- Ovo (chay có trứng): dùng thực vật và trứng, nhưng kiêng sữa.
- Lacto-ovo (chay có trứng và sữa): dùng cả trứng lẫn sữa, chỉ kiêng thịt cá.
- Ăn chay theo Phật giáo (trai tịnh): dùng thực phẩm thực vật và kiêng cả ngũ vị tân (hành, hẹ, tỏi, nén, hưng cừ). Người chay trường nghiêm thường kiêng luôn trứng có trống.
Điểm khác biệt lớn nhất của ăn chay theo Phật giáo so với ăn chay vì sức khỏe nằm ở chỗ kiêng ngũ vị tân và đặt tâm từ bi làm gốc, chứ không chỉ là kiêng đạm động vật.
Ngũ vị tân (hành, hẹ, tỏi, nén, hưng cừ) – vì sao truyền thống Bắc tông kiêng
Một điểm mà người mới ăn chay thường chưa biết: truyền thống Bắc tông không chỉ kiêng thịt cá mà còn kiêng ngũ vị tân – năm thứ gia vị cay nồng. Theo bản dịch kinh, năm thứ ấy là hành, hẹ, tỏi, nén (kiệu) và hưng cừ (a-ngùy, một loại gia vị ít gặp ở Việt Nam). Cần lưu ý: “nén” và “kiệu” trong cách hiểu dân gian là hai loại củ khác nhau; ở đây xin theo bản dịch kinh dùng chữ “nén”, phần “(kiệu)” chỉ là chú thích cho dễ hình dung, không nên coi hai từ là đồng nghĩa tuyệt đối.
Lý do kiêng được nêu rõ trong Kinh Lăng Nghiêm (Thủ-lăng-nghiêm), quyển tám: năm thứ cay nồng này nếu ăn chín thì làm tăng tâm dâm dục, nếu ăn sống thì làm tăng tâm sân hận, đều không có lợi cho việc giữ tâm an định khi tu tập. Vì vậy người ăn chay theo Bắc tông thường nêm nếm bằng các loại gia vị khác như gừng, sả, tiêu, rau thơm thay cho hành tỏi.
Ý nghĩa ăn chay theo giáo lý Phật giáo
Nuôi dưỡng tâm từ bi, không sát sinh, không gieo nghiệp oán đối
Cốt lõi của việc ăn chay nằm ở hai chữ từ bi và tinh thần không sát sinh – vốn là giới thứ nhất trong Ngũ giới của người Phật tử. Mọi loài chúng sinh đều tham sống sợ chết, đều biết đau đớn. Khi ăn chay, quý vị không trực tiếp hay gián tiếp tạo nhân giết hại, nhờ đó tránh kết nghiệp oán đối và nuôi lớn tâm bình đẳng thương yêu muôn loài.
Đây cũng là chỗ gặp gỡ với hạnh nguyện cứu khổ trong của đức Quán Thế Âm: tất cả đều quy về một tâm thương xót chúng sinh.
Quan điểm khác nhau giữa Bắc tông (Đại thừa) và Nam tông (Theravāda)
Để hiểu cho chính xác, quý vị nên biết các truyền thống Phật giáo có cách nhìn không hoàn toàn giống nhau về ăn chay.
Phật giáo Nam tông (Theravāda) giữ truyền thống khất thực, chư Tăng nhận gì ăn nấy theo lòng cúng dường của thí chủ. Theo đó, các ngài được phép dùng tam tịnh nhục – tức loại thịt mà mình không thấy con vật bị giết, không nghe tiếng nó bị giết, và không nghi rằng nó bị giết vì mình. Trong truyền thống này, ăn chay không phải điều bắt buộc.
Phật giáo Bắc tông (Đại thừa), trong đó có Phật giáo Việt Nam, lại đề cao việc ăn chay trường, dựa trên tinh thần từ bi được nhấn mạnh trong các kinh điển Đại thừa.
Hai cách hành trì này đều có cơ sở giáo lý riêng, đều hướng về tâm từ. Quý vị nên nhìn với lòng tôn trọng, không nên lấy truyền thống này phán xét truyền thống kia.
Giáo hội không bắt buộc – ăn chay là chọn lựa tự nguyện tùy duyên, tùy sức
Một điều quan trọng cần nói rõ để quý vị an tâm: Giáo hội Phật giáo Việt Nam không ban giới luật ép buộc người cư sĩ phải ăn chay trường. Người Phật tử ăn chay tùy duyên, tùy sức khỏe và tùy mức độ tu học của mình. Đây là sự khuyến khích phát tâm, không phải mệnh lệnh cưỡng ép.
Vì thế, nếu chưa thể ăn chay trường, quý vị cũng đừng vội mang mặc cảm tội lỗi. Tâm từ và việc giữ giới mới là gốc; ăn chay là phương tiện trợ duyên trên con đường ấy. Hiểu được điều này cũng là một phần của việc hiểu – tu trước hết ở tâm, rồi mới biểu hiện ra hành.
Lợi ích của ăn chay
Lợi ích tâm linh – trưởng dưỡng lòng từ, giảm tham sân, hỗ trợ tu tập
Lợi ích trước nhất và quan trọng nhất của ăn chay là về mặt tâm linh. Mỗi bữa chay là một lần quý vị nhắc mình nuôi lòng thương xót, không nỡ vì miếng ăn mà gây đau khổ cho loài khác. Lâu dần, tâm tham giảm bớt, lòng sân dịu lại, tính tình trở nên hòa nhã hơn.
Thân nhẹ thì tâm cũng dễ an. Người ăn chay thường thấy lòng thanh thản, ngồi tụng kinh, niệm Phật, trì cũng dễ nhiếp tâm hơn. Đó là lý do ăn chay được xem là pháp trợ duyên tốt cho người tu tập.
Lợi ích sức khỏe – tim mạch, cholesterol, cân nặng, phòng bệnh mạn tính
Ngày nay, nhiều người tìm đến ăn chay còn vì lợi ích sức khỏe. Một chế độ ăn nhiều rau củ, đậu hạt, ngũ cốc và ít chất béo bão hòa từ động vật nhìn chung có lợi cho tim mạch, giúp kiểm soát mỡ máu (cholesterol), hỗ trợ giữ cân nặng hợp lý và góp phần phòng ngừa một số bệnh mạn tính.
Theo Viện Hàn lâm Dinh dưỡng và Ăn kiêng Hoa Kỳ (Academy of Nutrition and Dietetics), một chế độ ăn chay hoặc thuần chay được hoạch định hợp lý là lành mạnh, đủ dinh dưỡng và phù hợp cho mọi giai đoạn của đời người. Tất nhiên, lợi ích này chỉ có được khi ăn chay đúng cách, đủ chất và cân đối, chứ không phải ăn chay kiểu nào cũng tốt cho sức khỏe. Phần sau bài viết sẽ nói rõ về điều này.
Ăn chay trường và ăn chay kỳ – khác nhau thế nào?
Ăn chay trường – ăn chay liên tục, có thể trọn đời
Ăn chay trường là ăn chay liên tục, ngày nào cũng dùng đồ chay, có thể duy trì trong nhiều năm hay trọn đời. Đây là mức phát tâm cao, thường thấy ở quý thầy, quý sư cô và những Phật tử thuần thành. Người chay trường cần đặc biệt lưu ý ăn đủ chất để giữ sức khỏe lâu dài.
Ăn chay kỳ – ăn chay theo ngày định kỳ trong tháng/năm
Ăn chay kỳ là ăn chay theo những ngày nhất định trong tháng hoặc trong năm, còn lại vẫn dùng bữa bình thường. Cách này dung hòa được với hoàn cảnh, công việc và sức khỏe của mỗi người, rất thích hợp làm bước khởi đầu. Quý vị có thể bắt đầu từ vài ngày chay mỗi tháng rồi tăng dần khi đã quen.
Các ngày ăn chay kỳ phổ biến (nhị trai, tứ trai, lục trai, thập trai)
Tùy theo mức phát tâm, có nhiều cách giữ chay kỳ với số ngày khác nhau. Các ngày dưới đây tính theo âm lịch.
Nhị trai – mùng 1 và rằm (ngày 15)
Đây là cách giữ chay phổ biến nhất, dễ bắt đầu nhất: ăn chay vào mùng 1 và ngày rằm (15) mỗi tháng. Hầu hết người mới ăn chay đều khởi đầu từ hai ngày này.
Tứ trai và lục trai
- Tứ trai: ăn chay 4 ngày – mùng 1, 14, 15 và 30 (tháng thiếu thì giữ ngày 29 thay cho 30).
- Lục trai: ăn chay 6 ngày – mùng 8, 14, 15, 23, 29 và 30. Tháng thiếu (chỉ có 29 ngày) thì giữ mùng 8, 14, 15, 23, 28 và 29.
Thập trai – 10 ngày trong tháng và ý nghĩa các ngày trai
Thập trai là giữ chay 10 ngày mỗi tháng, gồm: mùng 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29 và 30. Vào tháng thiếu, hai ngày cuối được tính lùi lại thành 27 và 28 (thay cho 29 và 30).
Theo Kinh Địa Tạng, phẩm “Như Lai tán thán”, đây là mười ngày mà nghiệp tội của chúng sinh được kết tập để định xét nặng nhẹ; nếu trong những ngày ấy biết giữ chay, tụng kinh và làm lành thì tiêu trừ nghiệp chướng, được nhiều lợi lạc. Người giữ thập trai vừa ăn chay, vừa nhân đó nhắc mình sống chánh niệm trong suốt tháng.
Nhứt nguyệt trai, tam nguyệt trai – ăn chay trọn tháng
Cao hơn nữa, có người phát tâm giữ chay trọn cả tháng (dân gian quen gọi theo âm Nam Bộ là “nhứt ngoạt trai”, “tam ngoạt trai”):
- Nhứt nguyệt trai: ăn chay trọn một tháng, thường chọn tháng Giêng, tháng Bảy hoặc tháng Mười.
- Tam nguyệt trai: ăn chay trọn ba tháng, thường là tháng Giêng, tháng Năm và tháng Chín.
Quý vị có thể tự chọn mức phù hợp với mình, không cần so đo hơn kém với ai. Điều cốt yếu là sự bền bỉ và tâm hoan hỷ khi giữ chay.
Ăn chay ăn những gì? Gợi ý thực đơn và món chay cho người mới
Nhiều người mới thắc mắc ăn chay thì ăn những gì cho ngon và đủ chất. Thật ra món chay rất phong phú. Dưới đây là một số gợi ý dễ làm:
Món mặn (ăn với cơm):
- Đậu hũ (tàu hũ) sốt cà chua, đậu hũ kho tiêu, đậu hũ chiên sả.
- Nấm kho tộ, nấm rơm xào, canh nấm rong biển.
- Rau củ kho chay, đậu que xào, bông cải xào nấm.
- Sườn chay, chả chay, giò chay làm từ đậu và bột mì căn.
Món nước và món chính:
- Phở chay, bún riêu chay, hủ tiếu chay, mì Quảng chay.
- Cơm gạo lứt với muối mè, cơm chiên chay, cơm tấm chay.
Canh và món phụ:
- Canh chua chay, canh bí đỏ đậu phộng, canh rau ngót nấu nấm.
- Gỏi cuốn chay, nem chay, salad rau trộn dầu giấm.
Món tráng miệng và bữa phụ:
- Chè đậu xanh, chè bắp, sữa đậu nành, sữa hạt.
- Trái cây tươi, khoai luộc, các loại hạt rang.
Một thực đơn ăn chay một ngày đơn giản cho người mới: sáng ăn cháo đậu hoặc bánh mì chay với sữa hạt; trưa ăn cơm với đậu hũ sốt cà, rau luộc và canh nấm; chiều ăn bún chay hoặc cơm với món kho chay cùng đĩa rau xào.
Cách ăn chay đúng – đủ chất, đúng pháp
Ăn chay đúng pháp – giữ tâm từ, tránh hình thức và “giả mặn”
Ăn chay đúng pháp trước hết là giữ tâm từ làm gốc, tránh rơi vào hình thức. Có người ăn chay nhưng vẫn nói lời cay nghiệt, vẫn tính toán hơn thua – như vậy thì bữa chay chưa trọn ý nghĩa.
Về món chay giả mặn – những món chay tạo hình tôm, gà, cá, đặt tên theo món mặn – xét về hình thức thì không phạm, vì nguyên liệu vẫn là thực vật. Tuy nhiên nhiều vị khuyên nên giữ tâm thanh tịnh, không nên khởi niệm thèm nhớ vị mặn khi ăn, để việc ăn chay thật sự nuôi dưỡng được tâm xả ly. Đây là điều mỗi người tự soi xét nơi tâm mình.
Ăn chay đủ chất – 4 nhóm dinh dưỡng và nguồn đạm thực vật
Lo ngại lớn nhất của người mới là sợ ăn chay thiếu chất. Thật ra chỉ cần ăn đủ và đa dạng là ổn. Một bữa chay đầy đủ nên có cả 4 nhóm chất:
- Tinh bột (cơm, khoai, bún, ngũ cốc) – cung cấp năng lượng.
- Đạm thực vật – đậu hũ (tàu hũ), các loại đậu (đậu nành, đậu xanh, đậu đen…), đậu phộng, mè, nấm, tempeh.
- Chất béo lành – dầu thực vật, các loại hạt.
- Rau xanh và trái cây – cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ.
Nên ăn đa dạng khoảng 15-20 loại thực phẩm mỗi ngày. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, nhu cầu đạm của người trưởng thành vào khoảng 0,8g cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày, hoàn toàn không khó đạt nếu quý vị ăn đủ đậu, hạt và nấm.
Lưu ý vi chất dễ thiếu – B12, sắt, canxi, kẽm, omega-3
Người ăn chay, nhất là chay trường, nên để ý một số vi chất dễ thiếu:
- Vitamin B12: gần như chỉ có trong thực phẩm động vật, nên người chay trường thường cần bổ sung hoặc dùng thực phẩm có tăng cường B12. Đây là vi chất được giới dinh dưỡng nhấn mạnh nhất với người thuần chay.
- Sắt, canxi, kẽm: ưu tiên các nguồn thực vật giàu khoáng như rau lá xanh đậm, đậu, mè, hạt.
- Omega-3 (DHA/EPA) và vitamin D: bổ sung qua hạt lanh, hạt óc chó, tảo, và phơi nắng hợp lý.
Khi tăng chất xơ từ rau củ, quý vị nhớ uống đủ nước để tránh táo bón.
Hướng dẫn cho người mới bắt đầu ăn chay
Bắt đầu từ ăn chay kỳ (mùng 1, rằm) rồi tăng dần
Lời khuyên chân thành cho người mới: đừng chuyển đột ngột. Hãy bắt đầu nhẹ nhàng từ chay kỳ hai ngày (mùng 1 và rằm), cho cơ thể và thói quen ăn uống làm quen dần. Khi đã thấy thoải mái, quý vị tăng lên tứ trai, lục trai, thập trai, rồi mới tính đến chay trường. Tu tập là con đường dài, đi từ từ mà bền vững.
Những sai lầm thường gặp cần tránh
- Chỉ ăn rau, bỏ đạm – dẫn tới thiếu protein, mau mệt, sụt cân.
- Lạm dụng đồ chay công nghiệp, chiên rán – nhiều dầu, nhiều muối, ít dinh dưỡng.
- Ăn quá nhiều tinh bột tinh chế (mì gói, bánh ngọt) mà thiếu rau và đạm.
- Quên bổ sung B12, sắt – lâu ngày dễ thiếu máu, mệt mỏi.
- Chuyển chế độ ăn đột ngột – cơ thể chưa kịp thích nghi, dễ uể oải rồi nản.
Trứng, sữa và các thực phẩm gây băn khoăn
Đây là vùng tùy chọn theo mức độ phát tâm của mỗi người:
- Ăn chay theo Phật giáo thường kiêng cả trứng có trống (đã thụ tinh, có mầm sống).
- Với trứng gà công nghiệp chưa thụ tinh, một số quan điểm cho rằng có thể dùng; nhưng người chay trường nghiêm hoặc người thuần chay (vegan) thì kiêng.
- Người ăn chay kiểu lacto vẫn dùng sữa và chế phẩm từ sữa; người thuần chay (vegan) kiêng cả sữa lẫn trứng.
Không có mức nào là “đúng tuyệt đối” cho tất cả mọi người. Quý vị nên chọn mức phù hợp với phát nguyện và sức khỏe của mình, và tôn trọng lựa chọn của người khác.
Lời kết – ăn chay là phương tiện nuôi tâm từ, không phải cứu cánh
Tựu trung, ăn chay là một phương tiện quý báu để nuôi dưỡng lòng từ bi, gìn giữ giới không sát sinh và hỗ trợ cho việc tu tâm. Nhưng xin quý vị nhớ rằng ăn chay là phương tiện, không phải cứu cánh. Bữa cơm chay chỉ thật sự có giá trị khi đi cùng một tâm hồn biết thương yêu, biết buông bỏ tham sân và sống thiện lành mỗi ngày.
Quý vị có thể bắt đầu ngay từ ngày mùng 1 hoặc ngày rằm sắp tới, với một bữa cơm chay đơn sơ và một tâm hoan hỷ. Từ đó mà tăng dần, bền bỉ và an vui. Mời quý vị tìm hiểu thêm về hạnh nguyện từ bi của và lời dạy buông xả trong để việc ăn chay thêm phần sâu sắc.
Nguyện cho quý vị thân an, tâm tịnh, từ bi ngày một lớn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Ăn chay vào những ngày nào trong tháng?
Tùy mức phát tâm. Phổ biến nhất là nhị trai – ăn chay mùng 1 và rằm (15 âm lịch). Người phát tâm nhiều hơn giữ tứ trai, lục trai, hoặc thập trai (mùng 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29, 30; tháng thiếu lấy 27, 28 thay cho 29, 30). Quý vị có thể bắt đầu từ 2 ngày rồi tăng dần.
Ăn chay và ăn mặn khác nhau thế nào trong đạo Phật?
Ăn chay (ăn lạt) là dùng thực phẩm thực vật, không có nguồn gốc giết hại sinh mạng. Ăn mặn là dùng thịt, cá – thực phẩm từ việc sát sinh. Truyền thống Bắc tông còn kiêng ngũ vị tân (hành, hẹ, tỏi, nén, hưng cừ) vì các thứ cay nồng này được xem là không lợi cho việc giữ tâm thanh tịnh.
Ăn chay có được ăn hành tỏi không?
Ăn chay theo Phật giáo Bắc tông thì kiêng hành, tỏi và cả ngũ vị tân (hành, hẹ, tỏi, nén, hưng cừ). Theo Kinh Lăng Nghiêm, các thứ cay nồng này ăn chín làm tăng dục, ăn sống làm tăng sân, không lợi cho việc giữ tâm an định. Người ăn chay vì sức khỏe (không theo nghi thức Phật giáo) thì không bắt buộc kiêng, nhưng nếu phát tâm tu học thì nên dùng gừng, sả, tiêu, rau thơm thay cho hành tỏi.
Ăn chay có giảm cân và tốt cho sức khỏe không?
Ăn chay đúng cách thường có lợi cho tim mạch, giúp kiểm soát cholesterol và hỗ trợ giữ cân nặng hợp lý, vì chế độ ăn nhiều rau củ, đậu hạt và ít chất béo bão hòa. Tuy nhiên ăn chay chỉ tốt khi đủ chất và cân đối; nếu chỉ ăn tinh bột, đồ chiên rán hay đồ chay công nghiệp thì có thể tăng cân và thiếu dinh dưỡng. Quý vị nên ăn đa dạng và lưu ý bổ sung B12, sắt khi chay trường.
Vì sao Phật tử ăn chay vào mùng 1 và rằm?
Mùng 1 và rằm được xem là ngày trai thuận tiện để dừng lại, giữ tâm thanh tịnh, không sát sinh và làm việc lành. Ăn chay những ngày này giúp quý vị trưởng dưỡng lòng từ bi, nhắc nhở bản thân sống chánh niệm. Đây cũng là bước khởi đầu nhẹ nhàng trước khi tiến tới chay kỳ nhiều ngày hơn hoặc chay trường.
Người tu theo Phật bắt buộc phải ăn chay trường không?
Không bắt buộc. Giáo hội không đặt giới luật ép cư sĩ phải ăn chay trường; Phật tử ăn chay tùy duyên, tùy sức khỏe và mức độ tu học. Phật giáo Nam tông còn cho phép chư Tăng dùng tam tịnh nhục. Điều cốt yếu là giữ giới không sát sinh và nuôi tâm từ, ăn chay là phương tiện trợ duyên chứ không phải điều kiện bắt buộc để tu.
Ăn chay có được ăn trứng và uống sữa không?
Tùy mức độ phát tâm. Người chay trường nghiêm và người thuần chay (vegan) kiêng cả trứng và sữa. Một số quan điểm cho rằng trứng gà công nghiệp chưa thụ tinh (không có mầm sống) thì có thể dùng, và người ăn chay theo kiểu lacto vẫn dùng sữa. Quý vị nên chọn mức phù hợp với phát nguyện và sức khỏe của mình.
Ăn chay sao cho đủ chất, không bị thiếu dinh dưỡng?
Hãy ăn đủ 4 nhóm: tinh bột, đạm thực vật (đậu hũ, các loại đậu, nấm, mè, đậu phộng), chất béo lành (dầu thực vật, hạt) và rau – trái cây, với 15-20 loại thực phẩm đa dạng. Người ăn chay trường nên lưu ý bổ sung vitamin B12, sắt, canxi, kẽm và uống đủ nước. Tránh lạm dụng đồ chay chiên rán và thực phẩm chay công nghiệp.
Người mới nên bắt đầu ăn chay như thế nào?
Đừng chuyển đột ngột. Quý vị nên bắt đầu từ ăn chay kỳ 2 ngày (mùng 1, rằm), giảm dần lượng thịt cá để cơ thể làm quen, rồi tăng số ngày khi đã sẵn sàng. Quan trọng nhất là giữ tâm hoan hỷ, nuôi lòng từ bi, ăn đa dạng và đủ chất – chứ không phải gồng ép thành tích hay tạo áp lực cho bản thân.
