A la hán là quả vị giải thoát cao nhất trong Thanh văn thừa, chỉ bậc tu hành đã đoạn sạch mọi phiền não, chấm dứt hoàn toàn vòng sinh tử. Vị ấy không còn tạo nghiệp dẫn đến tái sinh, đã đặt gánh nặng xuống và thành tựu cứu cánh của con đường tu tập theo lời dạy của Đức Phật.
Ý Nghĩa Của Danh Từ A La Hán
A la hán là phiên âm từ tiếng Phạn “Arhat”, còn đọc là La hán. Trong kinh điển, danh từ này thường được giải thích qua ba nghĩa chính, giúp quý vị hình dung trọn vẹn về phẩm hạnh của bậc đã chứng đắc.
Bậc Xứng Đáng Được Cúng Dường
Nghĩa thứ nhất là “Ứng cúng”, tức bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người. Vì đã thanh tịnh hoàn toàn, vị a la hán trở thành ruộng phước lớn cho chúng sinh gieo trồng công đức. Cúng dường một bậc a la hán đem lại phước báu sâu dày, đó là lý do người tu thường tôn kính các ngài.
Bậc Đã Giết Sạch Giặc Phiền Não
Nghĩa thứ hai là “Sát tặc”, nghĩa là giết sạch giặc. Giặc ở đây không phải kẻ thù bên ngoài mà chính là tham, sân, si cùng mọi phiền não gốc rễ. Khi gốc vô minh bị nhổ tận, tâm vị ấy không còn chỗ cho khổ đau nảy mầm.
Bậc Không Còn Tái Sinh
Nghĩa thứ ba là “Vô sinh”, tức không còn phải sinh ra lại trong sáu cõi luân hồi. Đây là điểm cốt yếu phân biệt a la hán với các quả vị thấp hơn: vị ấy đã thoát khỏi vòng quay sinh tử, đời này là đời cuối cùng.
Bốn Quả Vị Của Thanh Văn Thừa
A la hán là quả thứ tư, cao nhất, trong lộ trình tu chứng của hàng Thanh văn. Quý vị có thể hiểu đây là bốn chặng tiến dần trên đường đoạn trừ kiết sử.
Từ Tu Đà Hoàn Đến A La Hán
Bốn quả tuần tự là: Tu đà hoàn (Nhập lưu, dự vào dòng Thánh), Tư đà hàm (Nhất lai, còn trở lại một lần), A na hàm (Bất lai, không còn trở lại cõi dục) và sau cùng là A la hán. Mỗi quả ứng với mức độ buông bỏ các trói buộc, cho đến khi mọi kiết sử được đoạn tận ở quả a la hán.
Con Đường Dẫn Đến Quả Vị
Lộ trình này được Đức Phật chỉ dạy qua Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo. Hành giả quán chiếu khổ, nguyên nhân khổ, sự diệt khổ và con đường diệt khổ, rồi thực hành giới, định, tuệ một cách bền bỉ. Khi tuệ giác chín muồi và phiền não rơi rụng, quả giác ngộ của bậc Thanh văn hiển lộ.
A La Hán Trong Tương Quan Với Các Quả Vị Khác
Nhiều quý vị thắc mắc a la hán khác với Phật và Bồ Tát ra sao. Đây là điểm hay bị nhầm lẫn nên cần phân biệt rõ.
So Với Quả Vị Phật
Cả Phật và a la hán đều giải thoát sinh tử, đoạn sạch phiền não. Điểm khác là Phật còn thành tựu trọn vẹn nhất thiết trí và đại bi nguyện độ khắp chúng sinh, tự mình khám phá con đường. A la hán giải thoát nhờ nương theo giáo pháp đã có sẵn của một vị Phật.
So Với Hạnh Bồ Tát
Bồ Tát như Quán Thế Âm Bồ Tát phát đại nguyện hành Ba La Mật, trì hoãn quả vị cứu cánh để cứu độ muôn loài. A la hán nghiêng về tự độ, viên mãn sự giải thoát cho chính mình trước. Cả hai đều quý báu, chỉ khác ở chí nguyện và phương tiện.
Mười Sáu Vị A La Hán
Trong truyền thống, có mười sáu vị A la hán được Đức Phật phó chúc ở lại thế gian, hộ trì Chánh pháp cho đến khi đức Phật tương lai xuất hiện. Hình tượng các ngài thường thấy trong chùa, mỗi vị một thần thái, nhắc nhở người tu về sự kham nhẫn và lòng trung kiên với đạo.
Người Phật tử ngày nay tuy chưa chứng quả, nhưng vẫn có thể đi trên con đường ấy bằng việc giữ giới, hành thiền, tụng kinh sám hối và niệm Phật A Di Đà. Mỗi bước thanh lọc tâm là một bước tiến gần hơn đến sự an lạc mà các bậc a la hán đã thành tựu.
